جهادگری یک مادر در مسیر ترویج فرهنگ کتابخوانی

مریم حجتی‌نژاد در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری «راه آرمان»؛ با اشاره به فعالیت‌های خود در حوزه فرهنگ و هنر اظهار کرد: تخصص اصلی من در زمینه هنر است، اما در حوزه‌های فرهنگی نیز فعالیت دارم و چه در زمینه کودکان و چه بزرگسالان، هر فعالیتی که به فرهنگ مرتبط باشد، برای من اهمیت دارد.

این فعال فرهنگی کرمانی با بیان اینکه بخش مهمی از فعالیت‌هایم در حوزه کتاب و کتابخوانی بوده است، افزود: از دوران کودکی دغدغه کتابخانه و کتابخوانی داشتم. در تهران همزمان با هفته کتاب، دور هم جمع می‌شدیم، بچه‌ها کتاب می‌خواندند، کتاب‌هایشان را می‌آوردند و آنها را به یکدیگر معرفی می‌کردند و این برنامه را تا سال ۱۴۰۳ ادامه دادیم.

وی ادامه داد: در سال ۱۴۰۳ فرزند سومم به دنیا آمد و به دلیل درگیری با نگهداری از نوزاد، مدتی از این فعالیت فاصله گرفتیم. پس از آن نیز جنگ ۱۲روزه و شرایط خاصی که ایجاد شد، باعث شد برنامه‌ها دوباره متوقف شود.

مادری، نخستین و مهم‌ترین فعالیت فرهنگی

حجتی‌نژاد با تأکید بر اینکه مادری را مهم‌ترین فعالیت خود می‌داند، گفت: من اولین و مهم‌ترین فعالیت خودم را مادری می‌دانم. در دوره‌ای که می‌بینم بسیاری از افراد کمتر زیر بار فرزندآوری می‌روند، خودم را یک مادر جهادگر می‌دانم. شاید کارم بزرگ یا کوچک باشد، اما هر جایی که خودم را معرفی کنم، ابتدا می‌گویم مادر هستم.

این فعال فرهنگی کرمانی تصریح کرد: فعالیت فرهنگی برای کسی که فرزند ندارد یا می‌تواند فرزندانش را به فرد دیگری بسپارد، قطعاً با شرایط یک مادر متفاوت است، اما من دوست داشتم فعالیتم را ادامه بدهم؛ چراکه بچه‌هایم در کنارم رشد می‌کردند و همزمان با من چیزهایی را یاد می‌گرفتند.

حجتی‌نژاد درباره تأثیر فعالیت‌های فرهنگی بر فرزندانش نیز بیان کرد: نخستین برنامه کتابخوانی ما برای بزرگسالان بود و با همکاری نشر سوره مهر انجام می‌شد. سوره مهر برنامه «کوله‌گردها» را برای بزرگسالان داشت و برنامه‌ای برای کودکان وجود نداشت.

وقتی فرزندان هم پای مادر وارد دنیای کتاب شدند

وی افزود: آن زمان در تهران بودم و گاهی بچه‌ها را به مادرشان می‌سپردم، اما اگر امکانش نبود، آنها را با خودم می‌بردم و اتفاقاً استقبال خوبی هم از حضور بچه‌ها می‌شد.

این فعال فرهنگی با اشاره به علاقه‌مند شدن پسرش به کتاب گفت: رفته‌رفته پسرم به کتاب علاقه‌مند شد. یادم هست زمانی که کار را شروع کردیم، یعنی اواخر سال ۱۳۹۶ یا اوایل سال ۱۳۹۷، کتاب «شازده کوچولو» در برنامه بود و طرح روباه آن برای پسرم جذابیت زیادی داشت. فکر می‌کرد چون تصویر روباه روی کتاب است، آن کتاب متعلق به اوست و در نهایت مجبور شدم یک نسخه «شازده کوچولو» برای خودش بخرم.

حجتی‌نژاد ادامه داد: از همان‌جا علاقه او به کتاب شروع شد. امروز که قرار است وارد کلاس پنجم شود، وقتی او را با هم‌سن‌وسالانش مقایسه می‌کنم، می‌بینم علاقه زیادی به کتاب دارد و همیشه دنبال خواندن است. حتی وقتی برای خودم کتاب می‌خرم، او نیز دوست دارد کتابی برای خودش داشته باشد.

شکل‌گیری حلقه کتابخوانی برای کودکان

وی درباره ادامه این تجربه پس از تولد فرزند دومش گفت: وقتی پسر دومم به دنیا آمد، دوست داشتم او هم همین حس را نسبت به کتاب پیدا کند. بنابراین خودم به سوره مهر پیشنهاد دادم که با بخش کودک، برنامه کتابخوانی برای بچه‌ها برگزار کنیم که با استقبال آنها مواجه شد.

این فعال فرهنگی افزود: تقریباً هر دو هفته یک‌بار در کافه‌کتاب‌های سوره مهر دور هم جمع می‌شدیم. بچه‌ها کتاب‌هایشان را می‌آوردند و داستان‌هایی را که دوست داشتند برای دیگران تعریف می‌کردند. حتی کودک چهار ساله‌ای که شاید هنوز نمی‌توانست به‌درستی داستان تعریف کند، در فضای کتابخانه می‌نشست و قصه‌ای را برای دیگران روایت می‌کرد و خدا را شکر بچه‌ها استقبال خوبی از این برنامه داشتند.

حجتی‌نژاد درباره تلاش برای ایجاد چنین فضایی در کرمان نیز اظهار کرد: وقتی به کرمان آمدم، سعی کردم این فضا را اینجا هم ایجاد کنم. البته در ابتدا فعالیت‌های مختلفی برای کودکان داشتیم، اما در زمینه کتابخوانی به شکل گسترده وارد نشده بودم.

کرمان برای تقویت فرهنگ کتابخوانی به یک جرقه نیاز دارد

وی ادامه داد: حتی پسر بزرگم که علاقه زیادی به کتاب پیدا کرده، در اجتماعات شبانه، یک فرش از خانه مادربزرگش می‌آورد، چند مداد رنگی و دو سه کتاب هم همراهش بود و تلاش می‌کرد با بچه‌ها دور هم جمع شود، برای آنها کتاب بخواند یا نقاشی بکشد و ما نیز سعی کردیم این فضا را در کرمان شکل دهیم.

این فعال فرهنگی درباره وضعیت کتابخوانی و فضای فرهنگی کرمان گفت: مدت زیادی نیست که در این فضا هستم و شاید شناخت کاملی از همه ظرفیت‌های فرهنگی شهر نداشته باشم، اما به نظرم این حوزه نیازمند یک جرقه و حرکت جدی است.

حجتی‌نژاد با اشاره به کمبود کتابفروشی در برخی نقاط شهر افزود: مدتی قبل برای تولد یکی از دوستانم قصد داشتم کتاب بخرم. واقعاً ناراحت شدم وقتی دیدم در یک محدوده، تعداد کتابفروشی‌ها بسیار کم است و بیشتر با فروشگاه‌های لوازم‌التحریر مواجه شدم.

فضای فرهنگی کودک باید جذاب و استاندارد باشد

وی درباره تجربه حضور در برنامه‌های فرهنگی ویژه کودکان در کرمان اظهار کرد: دو هفته پیش، روز جمعه، به همراه بچه‌ها به برنامه «سفینه نجات» رفتیم. سالن اصلی بسیار شلوغ بود و استقبال خوبی از برنامه شده بود، اما چیزی که برای من اهمیت دارد این است که فضای فرهنگی برای کودکان باید استاندارد و جذاب باشد.

حجتی‌نژاد تأکید کرد: صرفاً برگزاری برنامه کافی نیست؛ باید محیطی ایجاد شود که کودک با رغبت وارد آن شود و با کتاب و فعالیت فرهنگی ارتباط برقرار کند.

این فعال فرهنگی درباره پایین بودن میزان مطالعه در جامعه نیز گفت: وقتی اطرافیانم را می‌بینم، گاهی واقعاً ناراحت می‌شوم. مثلاً دانشجویی ۲۰ یا ۲۲ ساله را می‌شناسم که کتابی را که سال گذشته برای تولدش هدیه داده بودم، هنوز نخوانده بود. آن کتاب هم اثر سنگینی نبود؛ «پریدخت» نوشته حامد عسکری بود که نثر روان و جذابی دارد.

ضرورت توجه بیشتر به خوراک فرهنگی جامعه

وی افزود: برای من واقعاً جای افسوس دارد که چرا این‌قدر درگیر مسائل دیگر هستیم، اما به خوراک فرهنگی و روح خودمان کمتر اهمیت می‌دهیم. حداقل باید کاری کنیم که مردم با کتاب بیشتر درگیر شوند؛ شاید هفته‌ای یک کتاب یا دست‌کم ماهی یک کتاب بخوانند.

حجتی‌نژاد تصریح کرد: تمام تلاش من این است که بچه‌ها را با کتاب و فضای کتابخوانی آشتی بدهم.

وی درباره برنامه‌های خود برای توسعه فعالیت‌های کتابخوانی در کرمان گفت: در ذهنم برنامه‌هایی دارم و امیدوارم با همراهی دوستان در حوزه هنری و اداره‌کل و افرادی که دغدغه مسائل فرهنگی دارند، بتوانیم آنها را عملی کنیم. تا جایی که من می‌شناسم، دوستانی که در این حوزه مسئولیت دارند، دغدغه مسائل فرهنگی را دارند و اگر بتوانند کاری انجام دهند، حتماً آن را دنبال می‌کنند.

هنر و المان‌های فرهنگی در فضای شهری

این فعال فرهنگی همچنین با اشاره به فعالیت‌های خود در حوزه هنر و فضاسازی شهری اظهار کرد: با توجه به فعالیتی که در زمینه هنر دارم، درباره فضاسازی شهری و استفاده از المان‌های فرهنگی با شهرداری صحبت‌هایی داشته‌ایم. برخی طرح‌ها را نیز برای زیباسازی شهری ارسال کرده‌ایم و امیدوارم مورد حمایت قرار بگیرد تا بتوانیم کاری برای شهر خودمان انجام دهیم.

حجتی‌نژاد افزود: اگر حمایت لازم صورت نگیرد، طبیعی است که ممکن است این طرح‌ها در جای دیگری که از آنها استقبال شود، اجرا شوند.

وی درباره راهکارهای توسعه فرهنگ کتابخوانی در کرمان گفت: همه توصیه من این است که بچه‌ها را با کتاب و فضای کتابخانه آشتی بدهیم. این کار می‌تواند از طریق کتابفروشی‌های جذاب در سطح شهر، برنامه‌های کتابخوانی و ایجاد فضاهای مناسب برای کودکان انجام شود.

دغدغه‌ای که از یک برنامه کودک آغاز شد

این فعال فرهنگی با بیان اینکه برگزاری برنامه‌های کتابخوانی الزاماً به بودجه زیادی نیاز ندارد، خاطرنشان کرد: بیشتر از هر چیز به یک فضای مناسب نیاز است. زمانی که برنامه کتابخوانی کودک را با سوره مهر آغاز کردیم، هزینه زیادی نداشتیم. تنها نیازمان یک فضای مناسب بود و چون سوره مهر حامی برنامه بود، امکان استفاده از کتابخانه‌های آنها را داشتیم.

حجتی‌نژاد ادامه داد: اگر چنین فضاهایی در کرمان ایجاد شود، می‌توان امیدوار بود که کودکان بیشتر با کتاب ارتباط برقرار کنند.

وی درباره چرایی جدی‌تر شدن فعالیت‌هایش در حوزه کتابخوانی کودک نیز گفت: سال ۱۴۰۱، در برنامه‌ای که به مناسبت هفته کودک برگزار شد، از طریق کتابفروشی «علی‌رکاب» دعوت شدیم. وقتی به آنجا رفتیم، با فضایی مواجه شدم که بیشتر کتاب‌های بچه‌ها، آثار نویسندگان خارجی بود و آثار نویسندگان ایرانی سهم بسیار کمی داشت.

لزوم تدوین برنامه‌های جذاب و خلاقانه حوزه کتاب متناسب با دنیای کودک

این فعال فرهنگی بیان کرد: این موضوع برای من خوشایند نبود و باعث شد بیشتر به این فکر کنم که باید برای کودکان فضای مناسب‌تری ایجاد کنیم؛ فضایی که بتوانم با خیال راحت فرزندم را به آنجا بفرستم.

حجتی‌نژاد افزود: همین دغدغه باعث شد همکاری با سوره مهر و برنامه کتابخوانی کودک را جدی‌تر دنبال کنیم. احساس کردم در این زمینه کم‌کاری شده و نیاز به حرکت بیشتری وجود دارد.

وی در پایان با اشاره به ضرورت جذابیت برنامه‌های فرهنگی برای کودکان گفت: امروز هم وقتی فعالیت‌های فرهنگی را رصد می‌کنم، می‌بینم برخی افراد با برنامه‌های جذاب و پرهیجان وارد این حوزه شده‌اند. وقتی یک کودک با چنین برنامه‌هایی مواجه می‌شود، طبیعتاً جذب آن خواهد شد. بنابراین اگر می‌خواهیم کودکان را با کتاب و فرهنگ آشتی دهیم، باید برای آنها برنامه‌هایی جذاب، خلاقانه و متناسب با دنیای کودکان ایجاد کنیم.

انتهای خبر/ م https://armanekerman.ir/vdcjhaev8uqeioz.fsfu.html