کرمان سرزمین نخستین‌های تمدن بشری است

وی با اشاره به جایگاه تاریخی کرمان اظهار کرد: کرمانی‌ها در طول تاریخ همواره از پیشگامان فرهنگ و تمدن بوده‌اند و می‌توان این سرزمین را از نخستین خاستگاه‌های شکل‌گیری برخی جلوه‌های تمدن بشری دانست.
 

از ذوب مس تا نخستین نشانه‌های خط
 

گلاب‌زاده یکی از مهم‌ترین این نشانه‌ها را در حوزه فلزکاری دانست و گفت: نخستین‌بار ذوب مس توسط کرمانی‌ها انجام شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد مردم این سرزمین از هزاران سال پیش با دانش و فنون پیچیده فلزکاری آشنا بوده‌اند.
 

این پژوهشگر تاریخ و فرهنگ کرمان به یافته‌های باستان‌شناسی در تپه یحیی و جیرفت نیز اشاره کرد و افزود: بر اساس تحقیقات کارلوسکی روی آثار کشف‌شده در تپه یحیی و همچنین با توجه به لوح یافت‌شده در جیرفت، کرمانی‌ها از نخستین مخترعان خط بوده‌اند.
 

تاریخ کرمان اما فقط در دل لوح‌ها و ابزارهای باستانی نمانده است؛ بخشی از این میراث را می‌توان در دل کوه‌ها، کویر و بناهایی دید که هنوز ایستاده‌اند.
 

میمند؛ خانه‌هایی که تاریخ در دل صخره تراشید
 

گلاب‌زاده با اشاره به روستای تاریخی میمند بیان کرد: در کرمان یکی از شگفت‌انگیزترین بناهای صخره‌ای جهان که به دست بشر ساخته شده، قرار دارد و میمند گواه این ادعاست.
 

به گفته وی، میمند تنها یک روستای تاریخی نیست، بلکه روایت زنده‌ای از توانایی انسان در سازگاری با طبیعت و ساختن محل زندگی در دل صخره‌هاست.
 

در سوی دیگر کرمان، طبیعت چهره‌ای متفاوت به خود گرفته است؛ جایی که کلوت‌های شهداد، با دیواره‌ها و شیارهای طبیعی خود، منظره‌ای کم‌نظیر در قلب کویر ساخته‌اند.

این نویسنده تاریخ کرمان، کلوت‌های شهداد را یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های طبیعی استان دانست و گفت: این کلوت‌ها از حیرت‌انگیزترین عوارض طبیعی جهان به شمار می‌روند.
 

بازار یک کیلومتری؛ شهری که تجارت را دراز کشید
 

اما «اولین‌های» کرمان تنها به دوران پیش از تاریخ محدود نمی‌شود. گلاب‌زاده وقتی به قلب شهر کرمان می‌رسد، از بازاری سخن می‌گوید که خود بخشی از تاریخ شهر است.

وی با اشاره به راسته بازار کرمان توضیح داد: کرمانی‌ها دارای یکی از طولانی‌ترین راسته‌های بازار جهان هستند و بازاری به طول حدود یک کیلومتر ایجاد کرده‌اند که نمونه‌ای شاخص از معماری و نظام اقتصادی تاریخی این شهر محسوب می‌شود.
 

از قنات و حمام تا دانشگاه
 

گلاب‌زاده در ادامه، قنات «کهن مادی» شهداد را از دیگر نشانه‌های قدمت تمدن در کرمان عنوان کرد و گفت: یکی از نخستین قنات‌های حفرشده در جهان در شهداد و به نام «کهن مادی» قرار دارد.
 

وی همچنین با اشاره به حمام تاریخی میمند افزود: کرمانی‌ها از نخستین ملت‌هایی بودند که به ساخت حمام روی آوردند و نمونه آن در میمند باقی مانده است.
 

این پژوهشگر تاریخ و فرهنگ کرمان از کاروانسرای دوره سلجوقی نیز به‌عنوان یکی دیگر از جلوه‌های تاریخی این استان نام برد و ادامه داد: نخستین کاروانسرا در عصر سلجوقیان در کرمان ساخته شده است.
 

گلاب‌زاده همچنین به مسجد رسول در بم اشاره کرد و گفت: برخی معتقدند عبدالله‌بن‌عامر در سال ۳۰ هجری این مسجد را در بم ساخته و آن را نخستین مسجد جهان می‌دانند؛ البته برخی دیگر معتقدند این مسجد دومین مسجد ساخته‌شده در جهان است.
 

دانشگاهی که قرن‌ها پیش شکل گرفت
 

روایت گلاب‌زاده از نخستین‌های کرمان حتی به حوزه درمان و آموزش عالی نیز می‌رسد.
 

وی با اشاره به دارالشفای ساخته‌شده در دوره ملک توران‌شاه سلجوقی بیان کرد: این دارالشفا بیش از هزار سال قدمت دارد و یکی از نشانه‌های توجه دیرینه کرمانی‌ها به علم و درمان است.
 

او دانشگاه قبه سبز را نیز از دیگر جلوه‌های علمی تاریخ کرمان دانست و گفت: دانشگاه قبه سبز یکی از نخستین دانشگاه‌های ایران بوده و پس از دانشگاه جندی‌شاپور، از باسابقه‌ترین مراکز علمی کشور به شمار می‌رود.
 

سکه، خانه و نان؛ روایت تمدن در جزئیات زندگی
 

گلاب‌زاده در ادامه به تاریخ اقتصادی کرمان اشاره کرد و گفت: در دوره سلجوقیان نخستین ضرب سکه در کرمان انجام شد.

به گفته وی، یافته‌های تپه یحیی همچنین نشان می‌دهد مردم کرمان حدود ۳ هزار و ۴۰۰ تا ۳ هزار و ۸۰۰ سال پیش از میلاد به خانه‌سازی روی آورده بودند.
 

اما شاید یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این روایت، جایی باشد که تاریخ تمدن را به نان روزانه مردم پیوند می‌زند.
 

این نویسنده تاریخ کرمان عنوان کرد: نخستین تنور نانوایی در دوره پنجم و حدود یک هزار و ۸۰۰ سال پیش از میلاد توسط کرمانی‌ها ساخته شده و آثار آن در تپه یحیی دیده شده است.
 

امانت‌خانه‌ای که رنگ‌وبوی بانک داشت
 

گلاب‌زاده در پایان، به نمونه‌ای از پیشگامی کرمانی‌ها در عرصه فعالیت‌های مالی اشاره کرد و گفت: نخستین بانک اسلامی را مردم کرمان در کوهبنان و با عنوان «امانت‌خانه شاه نعمت‌الله ولی» تأسیس کردند.
 

روایت این پژوهشگر از «اولین‌های کرمان» در حقیقت تنها شمارشی از بناها، اشیا و یافته‌های تاریخی نیست؛ قصه سرزمینی است که در گوشه‌گوشه آن می‌توان ردپای انسان‌هایی را دید که قرن‌ها و هزاره‌ها پیش، تجربه کرده‌اند، ساخته‌اند، آموخته‌اند و بخشی از مسیر تمدن را پیش برده‌اند؛ میراثی که امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت، مستندسازی و روایت برای نسل جدید است.

انتهای خبر/ پسند