این مردم به جرم ایمان، در آتش سوزانده شدند

مؤمنانی که فقط به خاطر ایمانشان شکنجه شدند

تصویر آیات بسیار سنگین است، شکنجه‌گران کنار آتش نشسته‌اند و «وَهُمْ عَلَىٰ مَا یَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِینَ شُهُودٌ» خودشان شاهد جنایتی هستند که علیه مؤمنان انجام می‌دهند. در تفسیر المیزان، تأکید آیه بر این است که آنان از مؤمنان هیچ گناهی ندیده بودند جز اینکه ایمان آورده بودند «وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ».این نکته یکی از محورهای اصلی سوره است، گاهی انسان در برابر حقیقت، به جای استدلال و گفت‌وگو، به فشار و شکنجه متوسل می‌شود، اما این رفتار، حقانیت حقیقت را از بین نمی‌برد.

آیه ۹ بلافاصله صفات خدا را یادآوری می‌کند، «الَّذِی لَهُ مُلْکُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَىٰ کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ».علامه طباطبایی توضیح می‌دهد که این توصیف، هم حقانیت مؤمنان و مظلومیت آنان را روشن می‌کند و هم نشان می‌دهد شکنجه‌گران نمی‌توانند از نظارت الهی بگریزند. خداوند مالک آسمان‌ها و زمین است و «شهید» بر همه چیز، بنابراین نه ایمان مؤمنان از چشم او پنهان می‌ماند و نه ظلم ستمگران.از همین‌جا سوره از یک حادثه تاریخی فراتر می‌رود و یک اصل کلی را مطرح می‌کند، هیچ ظلمی در نظام الهی گم نمی‌شود.

برای ستمگر راه بازگشت هنوز بسته نیستآیه ۱۰ تهدیدی جدی برای شکنجه‌کنندگان دارد «إِنَّ الَّذِینَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ یَتُوبُوا». نکته قابل توجه، تعبیر «ثُمَّ لَمْ یَتُوبُوا» است یعنی حتی پس از چنین جنایتی، راه توبه به روی انسان بسته نشده است.

اما اگر ستمگر بر ظلم خود باقی بماند، «فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِیقِ». در مقابل، آیه بعد تصویر کاملاً متفاوتی ارائه می‌کند، «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ» برای کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده‌اند، باغ‌هایی است که نهرها از زیر آنها جاری است و این همان «الْفَوْزُ الْکَبِیرُ» است.

از آیه ۱۲، لحن سوره دوباره به قدرت خدا بازمی‌گردد «إِنَّ بَطْشَ رَبِّکَ لَشَدِیدٌ». در نگاه المیزان، این آیات تأکیدی بر وعده و وعید پیشین است. سپس می‌فرماید که «إِنَّهُ هُوَ یُبْدِئُ وَیُعِیدُ» اوست که آفرینش را آغاز می‌کند و دوباره آن را بازمی‌گرداند.بنابراین قدرت خدا تنها به آفرینش نخستین محدود نیست همان خدایی که انسان را آفریده، قادر است او را پس از مرگ نیز بازگرداند و درباره اعمالش داوری کند.در کنار این قدرت، صفاتی همچون «الْغَفُورُ الْوَدُودُ» نیز آمده است، یعنی خدایی که هم می‌آمرزد و هم محبت می‌ورزد. پس رابطه انسان با خدا فقط بر ترس از مجازات استوار نیست، رحمت و محبت الهی نیز در کنار قدرت او قرار دارد.


آیات ۱۷ و ۱۸ می‌پرسند که «هَلْ أَتَاکَ حَدِیثُ الْجُنُودِ» و سپس از «فِرْعَوْنَ وَثَمُودَ» یاد می‌کنند. المیزان این اشاره را در ادامه بحث قدرت و مجازات الهی می‌داند نمونه‌هایی از قدرت‌هایی که در برابر حق ایستادند، اما نتوانستند از اراده خدا فرار کنند.با این حال، سوره می‌گوید مشکل کافران زمان پیامبر(ص) همچنان ادامه دارد «بَلِ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی تَکْذِیبٍ». آنها با وجود دیدن نشانه‌ها همچنان در تکذیب اصرار دارند.

پایان سوره بسیار معنادار است «وَاللَّهُ مِنْ وَرَائِهِمْ مُحِیطٌ» خدا از هر سو بر آنان احاطه دارد. سپس می‌فرماید که «بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِیدٌ، فِی لَوْحٍ مَحْفُوظٍ».پایان سوره بار دیگر عظمت و استواری قرآن را برجسته می‌کند، مخالفان می‌توانند آن را تکذیب کنند، اما تکذیب آنان چیزی از حقیقت و جایگاه قرآن نمی‌کاهد.سوره بروج در مجموع، روایت تقابل ایمان و ظلم است اما پیام آن فقط درباره مظلومیت مؤمنان نیست. این سوره به انسان یادآوری می‌کند که قدرت ظاهری ستمگران پایدار نیست، خدا شاهد همه اعمال است، بازگشت پس از مرگ حقیقت دارد و سرانجام، ایمان و عمل صالح است که به «فوز کبیر» می‌رسد.

منبع: فارس 

انتهای خبر/ م