شهری که پهلوان می‌سازد، از گود «عطایی» تا یونسکو

به گزارش خبرنگار گروه ورزشی پایگاه خبری «راه آرمان»؛ در کرمان، برای شنیدن صدای تاریخ همیشه لازم نیست به سراغ کتاب‌ها رفت؛ گاهی کافی است چند پله پایین‌تر بروی، وارد گود شوی و صدای ضرب مرشد را بشنوی.

اینجا ورزش با سوت داور آغاز نمی‌شود؛ با نام حضرت علی(ع) جان می‌گیرد و در پایان، ورزشکاران برای سلامتی امام زمان(عج) صلوات می‌فرستند و دعای فرج می‌خوانند. ضرب مرشد، شعر و حرکت هماهنگ ورزشکاران، گودی می‌سازد که در آن قدرت بازو قرار است در کنار اخلاق، جوانمردی و فروتنی معنا پیدا کند.

این همان ورزشی است که کرمان در آن فقط قهرمان پرورش نداده، بلکه پهلوان ساخته است؛ از پهلوانان قدیمی دیار کریمان تا حاج قاسم سلیمانی که روزگاری در یکی از همین گودها ورزش می‌کرد و تا قهرمانانی که امروز نام کرمان را در رقابت‌های جهانی و آسیایی مطرح کرده‌اند.

جایی که حاج قاسم در گود آن ورزش می‌کرد

یکی از مهم‌ترین نشانی‌های این روایت، زورخانه عطایی است؛ زورخانه‌ای با پیشینه‌ای قدیمی که نام آن با یکی از مهم‌ترین چهره‌های مقاومت پیوند خورده است.

حجت رشیدزاده، رئیس هیئت ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی شهرستان کرمان، در گفتگو با خبرنگار «راه آرمان»، درباره این زورخانه می‌گوید: زورخانه عطایی به پهلوان اسدالله عطایی بازمی‌گردد و مدیریت آن پس از وی به فرزندش علی عطایی و سپس به قدرت‌الله عطایی رسیده و امروز نیز ابوالفضل عطایی، از قهرمانان ورزش زورخانه‌ای، در این مجموعه حضور دارد.

وی با اشاره به قدمت این زورخانه اظهار کرد: پیشینه زورخانه عطایی به حدود سال ۱۲۹۰ بازمی‌گردد و از قدیمی‌ترین زورخانه‌های کرمان است.

رشیدزاده ادامه داد: سردار شهید حاج قاسم سلیمانی نیز در دوران جوانی در این زورخانه ورزش می‌کرد و در کنار ورزش زورخانه‌ای، از امکانات بدنسازی آن نیز استفاده می‌کرد.

روایت حضور حاج قاسم در زورخانه عطایی پیش‌تر نیز از سوی دوستان دوران جوانی او نقل شده است؛ بر اساس این روایت، او در دهه ۵۰ به این زورخانه در خیابان شهید چمران، روبه‌روی مسجد امام زمان(عج)، رفت‌وآمد داشته است.

۲۵ گود برای پرورش پهلوان

اما داستان پهلوانی کرمان در یک زورخانه خلاصه نمی‌شود. رئیس هیئت ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی شهرستان کرمان از فعالیت حدود ۲۵ زورخانه در شهرستان خبر می‌دهد و می‌گوید: ماهان، جوپار، باغین، گلباف و راین نیز در مجموعه شهرستان کرمان قرار دارند و در این مناطق نیز فعالیت‌های زورخانه‌ای جریان دارد.

به گفته رشیدزاده، خروجی این گودها تنها ورزشکار نیست؛ کرمان طی سال‌های گذشته قهرمانان متعددی را در عرصه‌های جهانی، آسیایی و بین‌المللی معرفی کرده است.

وی از سیدحمیدرضا ترابی، مصطفی حسین‌نژاد، حجت رشیدزاده، نکوفر و آرش کارآموزیان به عنوان پنج قهرمان جهانی کرمان در این رشته نام برد و افزود: کرمان همچنین قهرمانان آسیایی و بین‌المللی متعددی دارد.

این ظرفیت قهرمان‌پروری امروز نیز در حال بازتولید است؛ رشیدزاده از آکادمی پیشتازان پهلوانی و آکادمی شهید لنگری‌زاده به عنوان دو مجموعه فعال نام می‌برد که به گفته او، شماری از قهرمانان فعلی هیئت از همین آکادمی‌ها به ورزش قهرمانی معرفی شده‌اند.

از گودهای کرمان تا صحنه جهانی

رشیدزاده در بخش دیگری از این گفتگو به حضور ورزشکاران کرمانی در عرصه‌های بین‌المللی اشاره کرد و گفت: ورزشکاران تیم کرمان به نمایندگی از فدراسیون ورزش‌های زورخانه‌ای کشور به فرانسه و پاریس اعزام شدند و در سازمان یونسکو به اجرای ورزش زورخانه‌ای پرداختند.

وی این حضور را یکی از جلوه‌های معرفی ظرفیت ورزش زورخانه‌ای کرمان در سطح جهانی دانست و تأکید کرد که ورزشکاران کرمانی در معرفی این میراث فرهنگی نقش داشته‌اند.

اصل ثبت آیین پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای به عنوان میراث فرهنگی ناملموس ایران در یونسکو، جایگاه جهانی این ورزش را نشان می‌دهد؛ فدراسیون بین‌المللی ورزش‌های زورخانه‌ای نیز این آیین را بخشی از میراث فرهنگی ایران معرفی کرده است.

زورخانه‌ای که تنها ورزش نیست

آنچه این ورزش را از بسیاری از رشته‌های دیگر جدا می‌کند، به گفته رشیدزاده، فقط شکل تمرین یا ابزارهای آن نیست؛ بلکه ترکیب ورزش با فرهنگ و آیین پهلوانی است.

وی می‌گوید: ورزش زورخانه‌ای ورزشی کاملاً متفاوت است؛ در این ورزش نام ائمه اطهار(ع) بسیار تکرار می‌شود، ورزش با نام حضرت علی(ع) آغاز و با یاد امام زمان(عج) به پایان می‌رسد.

ضرب مرشد نیز تنها یک موسیقی پس‌زمینه نیست؛ جزئی از خود آیین ورزش است.

رشیدزاده با اشاره به این ویژگی گفت: ورزش زورخانه‌ای از معدود ورزش‌هایی است که موسیقی زنده دارد و ضرب زورخانه‌ای توسط مرشد همزمان با اجرای حرکات نواخته می‌شود.

وی ویژگی دیگر این ورزش را همگانی بودن آن دانست و افزود: در زورخانه محدودیت سنی به معنای کنار گذاشتن ورزش وجود ندارد و افراد از حدود پنج‌سالگی تا سنین بالا می‌توانند متناسب با توان خود در این ورزش فعالیت کنند.

این ویژگی‌هاست که ورزش زورخانه‌ای را از یک رشته صرفاً قهرمانی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از میراث فرهنگی و هویتی ایران تبدیل می‌کند؛ آیینی که در سطح جهانی نیز به عنوان میراث فرهنگی ناملموس ایران شناخته شده است.

پهلوانی؛ مدالی فراتر از طلا

اما شاید مهم‌ترین تفاوت کرمان با یک «قطب ورزشی» صرف، در جایی باشد که قهرمانی به اخلاق گره می‌خورد.

رشیدزاده با اشاره به پهلوانان نامدار کرمان گفت: پهلوان ناصر اسدی و پهلوان جلال رشیدزاده از چهره‌های شاخص پهلوانی کرمان هستند.

وی تأکید کرد: لقب پهلوان را مردم به افراد می‌دهند و این عنوان صرفاً متعلق به یک فدراسیون یا نهاد نیست؛ مردم بر اساس منش، اخلاق و رفتار یک فرد، او را پهلوان می‌نامند.

رشیدزاده همچنین از جلال رشیدزاده به عنوان چهره‌ای برجسته در این حوزه یاد کرد و گفت که وی تنها کسی است که حکم اخلاق پهلوانی را دریافت کرده است.

در این روایت، مدال و حکم تنها یک نشانه‌اند؛ اصل ماجرا همان چیزی است که از گود زورخانه انتظار می‌رود: قدرتی که باید با فروتنی همراه باشد و قهرمانی که بدون جوانمردی، هنوز به معنای کامل پهلوانی نرسیده است.

کرمان؛ از حاج قاسم تا نسل تازه پهلوانان

حالا اگر قرار باشد ظرفیت ورزشی کرمان را در یک قاب بزرگ‌تر ببینیم، گودهای زورخانه‌ای بخشی از این تصویرند؛ گودهایی که یک سوی آن به خاطره حاج قاسم سلیمانی می‌رسد، سوی دیگر آن به پهلوانان و پیشکسوتانی چون ناصر اسدی و جلال رشیدزاده و در امتداد آن، به نسل تازه‌ای از قهرمانان جهانی، آسیایی و جوانانی می‌رسد که امروز در آکادمی‌های کرمان تمرین می‌کنند.

کرمان، در این روایت، تنها استانی با چند قهرمان ورزشی نیست؛ سرزمینی است که فرهنگ پهلوانی را از دل گودهای قدیمی به نسل جدید رسانده و بخشی از این میراث را به عرصه جهانی برده است.

شاید به همین دلیل است که برای معرفی «جهان‌شهر مقاومت» نباید فقط به خاطرات مقاومت نگاه کرد؛ گاهی بخشی از این هویت را باید در گودی جستجو کرد که صدای ضرب مرشد از آن بلند می‌شود، ورزشکار به نام حضرت علی(ع) حرکت را آغاز می‌کند و قهرمانی، پیش از آنکه با مدال سنجیده شود، با منش پهلوانی معنا پیدا می‌کند.

انتهای خبر/ پسند https://armanekerman.ir/vdcdzj0ffyt0kf6.2a2y.html